Nội dung chính
Thị trường việc làm Mỹ đang đứng trước một bước ngoặt chưa từng có, khi AI và cuộc “đại san phẳng” vì hiệu quả đang thay đổi cục diện tuyển dụng.
Dữ liệu việc làm 2025: Số việc mới giảm sâu
Những con số đáng chú ý
Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), năm 2025 chỉ tăng 584.000 việc làm – con số gấp ba lần nhỏ hơn mức trung bình hơn 2 triệu việc mỗi năm trong hai năm trước. Trung bình mỗi tháng, nền kinh tế tạo ra khoảng 48.000 việc mới.
Trong các điều chỉnh cuối năm, tháng 10 ban đầu báo mất 105.000 việc đã được sửa lại thành mất 173.000, trong khi tháng 11 tăng 64.000 việc giảm còn 56.000. Tỷ lệ thất nghiệp giảm nhẹ xuống 4,4% vào tháng 12, nhưng phần lớn do các điều chỉnh kỹ thuật của BLS, chứ không phản ánh sức khỏe thực sự của nền kinh tế.
Eric Merlis, đồng trưởng bộ phận thị trường toàn cầu tại Citizens, nhấn mạnh: “Các chỉ số lực lượng lao động gần như bất động, cho thấy thị trường ổn định nhưng đà tăng trưởng đã chững lại rõ rệt.”
“Hiệu quả” – tôn giáo mới của các tập đoàn công nghệ
Cuộc đại san phẳng trong Silicon Valley
Theo Business Insider, khái niệm “hiệu quả” đã chuyển từ một mục tiêu kinh doanh thành một tôn giáo trong các công ty công nghệ. Mark Zuckerberg (Meta), Sundar Pichai (Google) và Elon Musk (Tesla/SpaceX) đang dẫn đầu một làn sóng giảm cấp trung và cắt giảm các vị trí văn phòng.
Ở Dell, AT&T và Verizon, các đợt sa thải quy mô lớn đã diễn ra âm thầm nhằm cân đối ngân sách trong bối cảnh lãi suất cao và lạm phát kéo dài. Thậm chí, trong khu vực công, Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) do Elon Musk đứng đầu cũng không tránh khỏi. NBC News báo cáo rằng khoảng 265.000 nhân viên liên bang đã mất việc trong năm 2025, trong đó tháng 10 chứng kiến một đợt sa thải mạnh mẽ.
Tác động đến người lao động trí thức
Câu chuyện thực tế
Jaqueline Kline, một sinh viên mới tốt nghiệp, đã nộp đơn vào hàng trăm vị trí mà không nhận được phản hồi. Cô chia sẻ: “Tấm bằng đại học từng là một đặc quyền, giờ nó chẳng còn ý nghĩa gì nữa. GPA không còn quan trọng nếu không có công việc.”
Charley Kim, một nhân viên trẻ trong lĩnh vực công nghệ, mô tả thực tế tàn khốc: “Được gọi đi phỏng vấn hiện nay còn khó hơn cả việc vượt qua buổi phỏng vấn.”
Những số liệu mới nhất cho thấy tỷ lệ thất nghiệp dài hạn tăng, trong khi số người tự nguyện nghỉ việc giảm – một dấu hiệu cho thấy người lao động đang bám trụ vào những vị trí còn lại vì sợ không tìm được công việc mới.
Vùng sáng và rủi ro lạm phát
Tăng lương nhưng áp lực lạm phát vẫn tồn tại
Trong khi tổng thể thị trường việc làm giảm, Bộ Lao động Mỹ ghi nhận tăng trưởng trong các lĩnh vực dịch vụ ăn uống, y tế và hỗ trợ xã hội vào tháng 12. Ngược lại, bán lẻ và sản xuất vẫn là gánh nặng kéo lùi chỉ số chung.
Thu nhập bình quân theo giờ tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước, đạt 37,02 USD. Fed theo dõi chặt chẽ mức tăng này vì nó có thể làm gia tăng áp lực lạm phát, ảnh hưởng đến quyết sách lãi suất trong năm tới.
Theo báo cáo của McKinsey (tháng 6/2025), gần 80% doanh nghiệp đã triển khai AI tạo sinh, nhưng phần lớn chưa thấy tác động đáng kể tới lợi nhuận. Ngay cả Elon Musk cũng thừa nhận dự án DOGE chỉ “thành công một chút”.
Kết luận: Bài học cho năm 2026
AI và khát vọng “hiệu quả” đã tạo ra một môi trường tuyển dụng khắc nghiệt, nơi bằng cấp và kinh nghiệm truyền thống không còn là thước đo duy nhất. Đối với người lao động, việc nâng cao kỹ năng số, học cách làm việc cùng AI và linh hoạt trong lựa chọn nghề nghiệp sẽ là chìa khóa sinh tồn.
Bạn cảm thấy thế nào về xu hướng này? Hãy chia sẻ quan điểm của mình và đăng ký nhận bản tin để cập nhật những phân tích sâu hơn về thị trường lao động toàn cầu.
