Đức Phật Câu Na Hàm Mâu Ni – vị Phật thứ 5 trong bảy Phật quá khứ và là Phật thứ 2 trong năm Phật hiền kiếp – đã trở thành biểu tượng tâm linh và thịnh vượng được tôn kính ở nhiều quốc gia Phật giáo.

Đức Phật Câu Na Hàm Mâu Ni là ai?

Trong tiếng Phạn, tên Kanakamuni (còn gọi là Koṇāgamana trong Pāli) có nghĩa “Đấng đến từ Vàng” hoặc “Bậc mang đến sự Hoàng Kim”. Theo truyền thuyết, ngày sinh của Ngài trùng với một cơn mưa vàng rơi xuống, khắc sâu hình ảnh “Phật Vàng” trong tâm thức tín đồ.

Huyền thoại tuổi thọ và giác ngộ

Thời đại của Ngài, con người được cho là sống tới 30.000 tuổi. Ngài tự nguyện rời bỏ hoàng cung Thanh Tịnh (nay là Nigali Sagar, Nepal) và thực hành khổ hạnh trong sáu tháng. Đỉnh điểm là khi Ngài đạt giác ngộ dưới gốc cây Udumbara – loài hoa thần thoại chỉ nở mỗi 3.000 năm, đồng thời là biểu tượng của sự xuất hiện của một vị Phật.

Thuyết pháp đầu tiên

Ngài đã truyền giảng lần đầu cho một tăng hội 30.000 tỳ-kheo và qua đời ở tuổi 30.000 tại Pabbatārāma. Theo Huyền Trang (đại tăng Trung Quốc, dịch giả Đường Tam Tạng), xá-lợi của Ngài được bảo tồn trong một bảo tháp tại Nigali Sagar, Kapilvastu, Nepal.

Biểu tượng “Phật Vàng” được thờ cúng ở đâu?

Hình ảnh Câu Na Hàm Mâu Ni hiện diện tại các quốc gia Phật giáo như Sri Lanka, Nepal, Ấn Độ, Thái Lan, Myanmar, Nhật Bản và Trung Quốc. Dưới đây là một số tôn tượng tiêu biểu:

Ở Myanmar, chùa Ananda (Bagan) nổi tiếng với bốn tượng vàng, trong đó có tượng Câu Na Hàm Mâu Ni cao khoảng 10 m, thể hiện rõ nét “Phật đến từ vàng”.

Đặc điểm tôn tượng tại Việt Nam

Ở Tây Ninh, núi Bà Đen hiện có tôn tượng Câu Na Hàm Mâu Ni khổng lồ, cao 7,2 m, được chế tạo bằng đồng đỏ, phủ lớp sơn nhũ vàng 24k. Tượng ngồi kiết già trên đài sen, tay phải cầm ấn giáo hoá (biểu tượng giảng pháp), tay trái nâng quả sung – ám chỉ hành trình giác ngộ dưới cây Udumbara.

Theo Hoà thượng Thích Đức Tuấn, Phó Trưởng ban Phật giáo Quốc tế Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, việc đặt tượng trên Bà Đen mang ý nghĩa “điềm lành”, mang lại thời đại hoàng kim cho đất nước, khuyến khích người dân cùng xây dựng một tương lai thịnh vượng.

Những tôn tượng này không chỉ là công trình nghệ thuật mà còn là điểm dừng chân tâm linh, thu hút hàng ngàn du khách và Phật tử mỗi năm, góp phần phát triển du lịch văn hoá và kinh tế địa phương.