Nội dung chính
Ngôi mộ gạch có diện tích 150 m², được khai quật ở khu Chạp Khê, Uông Bí, đã hé lộ một nền văn hoá rực rỡ cách đây gần hai thiên niên kỷ.
Quá trình khai quật và phát hiện
Bảo tàng – Thư viện tỉnh Quảng Ninh công bố kết quả sơ bộ của cuộc khai quật khảo cổ tại khu Chạp Khê, phường Vàng Danh, ngày 18/1. Ngôi mộ được phát hiện tình cờ khi người dân san gạt mặt bằng trên một gò đất cao. Từ tháng 12/2025, đội ngũ khảo cổ do Tiến sĩ Nguyễn Văn Anh (ĐHQG Hà Nội) chủ trì đã tiến hành khai quật sâu 2,5 m.
Cấu trúc kiến trúc độc đáo
Trong lớp đất sâu, các nhà khảo cổ phát hiện một cấu trúc đồ sộ gồm hai gian tiền thất, một gian trung thất và ba gian hậu thất. Toàn bộ ngôi mộ được xây bằng gạch nung cao dạng chữ nhật, mái cuốn vòm kiểu múi bưởi. Bề mặt gạch được trang trí hoa văn đồng tiền, ô trám, vòng tròn đồng tâm và ký tự “S” – những họa tiết tiêu biểu cho nghệ thuật thời kỳ đầu Công nguyên.
Hiện vật và niên đại
Những hiện vật gốm men, đồ đất nung như mô hình nhà, chân đèn, vò cổ đã giúp nhóm khảo cổ xác định niên đại ngôi mộ từ thế kỷ I‑II, tức khoảng 2.000 năm trước. Đây là bằng chứng quan trọng cho thấy khu vực lưu vực sông Bạch Đằng (từ Quảng Yên, Uông Bí đến Thủy Nguyên, Kinh Môn) từng là trung tâm văn hoá, trị sở và khu dân cư sầm uất.
Giá trị lịch sử và văn hoá
Ngôi mộ không chỉ là một công trình kiến trúc độc đáo mà còn là chứng nhân của một nền văn minh đã tồn tại và phát triển dọc bờ sông Bạch Đằng. Các biểu tượng trang trí gạch cho thấy mối liên hệ với các nền văn hoá đồng thời và có thể phản ánh tín ngưỡng, phong tục của người dân thời bấy giờ.
Kế hoạch bảo tồn và phát triển du lịch
Sở Văn hoá – Thể thao Quảng Ninh và chính quyền địa phương đã thống nhất tiếp tục nghiên cứu, lập hồ sơ khoa học và đề xuất xếp hạng di tích. Mục tiêu cuối cùng là bảo tồn nguyên trạng, biến khu vực thành công viên khảo cổ, phục vụ giáo dục di sản và thúc đẩy du lịch văn hoá địa phương.
Trong khi đó, Ban Quản lý Di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc tại Hải Phòng cũng đang tiến hành khai quật các cọc gỗ lớn trong khuôn viên đền Kiếp Bạc, mở ra khả năng so sánh và mở rộng hiểu biết về các di tích cùng thời kỳ ở miền Bắc.
Lê Tân
